Վարդան Մարտիրոսյան

Մի անգամ մայրը Կարմիր Գլխարկին ուղարկեց անտառում ապրող տատիկին կարկանդակներ տանելու։ Ճանապարհին աղջիկը գայլի հանդիպեց։ Հարց․ այդ ո՞ր մայրը կուղարկեր փոքրիկ աղջկան անտառ, ուր գայլեր են ապրում։ Ինչո՞ւ նա ինքը չտարավ ուտելիքը կամ չգնաց աղջկա հետ։ Եթե տատիկն այդքան անօգնական էր, ինչու՞ էր մայրը թողել նրան միայնակ ապրել հեռավոր խրճիթում։ Եվ եթե աղջիկն այնուամենայնիվ պետք է գնար, ինչու՞ մայրը նրան չի արգելում խոսել գայլերի հետ։ Այս պատմությունից կարելի է ենթադրել, որ Կարմի Գլխարկին ոչ ոք հավանական վտանգի մասին չէր զգուշացրել։

Ոչ մի մայր իրական կյանքում այսքան անհոգ չէր լինի, այդ իսկ պատճառով տպավորություն է ստեղծվում, որ աղջիկը բացարձակ չէր հետաքրքրում նրան, կամ որ մայրը ցանկանում էր նրանից ազատվել։

Միեւնույն ժամանակ դժվար թե երբեւէ գտնվի մեկ այլ այսքան հիմար փոքրիկ աղջիկ։ Ինչպե՞ս կարող էր նա, տեսնելով գայլի աչքերը, ականջները, թաթերն ու ժանիքները, մտածել, որ դիմացն իր տատիկն է։ Ինչու՞ միանգամից չփախնել։ Եւ այդ ի՞նչ փոքրիկ աղջիկ էր, որ հետո օգնում էր գայլի փորը քարերով լցնել։ Համենայն դեպս, ցանկացած լավ աղջիկ գայլի հետ զրուցելուց հետո ծաղիկներ չէր հավաքի եւ կմտածեր․ «Սա հաստատ իմ տատիկին ուզում է ուտել, արագ վազեմ օգնության հետեւից»։

Նույնիսկ տատիկն ու որսորդը զերծ չեն կասկածանքներից։ Եթե այս պատմությանը նայենք որպես իրական հերոսներով դրամայի, ապա կնկատենք, թե ինչպիսի կոկիկությամբ են նրանց անհատականությունները միմյանց հետ կապվում։

ա․ մայր, ով հավանաբար ձգտում է ազատվել աղջկանից «դժբախտ պատահարի» միջոցով, որպեսզի պատմության վերջում կարողանա բողոքել․ «Միթե ահավոր չէ՞, նույնիսկ անտառ չես կարող գնալ, առանց մտածելու, որ ինչ֊որ մի գայլ․․․»

բ․ գայլ, ով նապաստակներ եւ այլ կենդանիներ ուտելու փոխարեն միանշանակ իր հնարավորություններից բարձր է թռչում։ Նա կարող էր գուշակել, որ ինքն իր գլխին փորձանք է բերում, եւ որ վերջը վատ է լինելու։ Գայլի կարգախոսն է․ ապրիր վտանգներով լի եւ մահացիր փառքով։

գ․ տատիկ, ով ապրում է մենակ, սակայն չգիտես ինչու դուռը փակ չի պահում։ Նա հավանաբար ինչ֊որ արկածների հույս ունի, այնպիսի մի բանի, ինչ չէր կարող լինել, եթե նա բարեկամների հետ ապրեր։ Գուցե հենց այդ պատճառով էլ նա չի ցանկանում միասին կամ նրանց հարեւանությամբ ապրել։ Տատիկը բավականին երիտասարդ կին է թվում, չէ՞ որ նա այդքան փոքր թոռնուհի ունի։ Իսկ ինչու՞ արկածներ չփնտրել։

դ․ որսորդ, ով, հավանաբար, այն փրկարարներից է, ում դուր է գալիս փոքրիկ աղջիկների հետ միասին պարտված հակառակորդին պատժել։ Մեր դիմաց ակհայտ դեռահասական պատկեր է։

ե․ Կարմիր Գլխարկ․ գայլին հայտնում է, թե որտեղ կարող են նորից հանդիպել, եւ անգամ նրա ծոցն է մտնում։ Նա բացահայտ խաղեր է խաղում գայլի հետ։ Նրա համար այդ խաղն այս անգամ հաջող ավարտ է ունենում։

Այս հեքիաթում յուրաքանչյուր հերոս ձգտում է գործողության ամեն գնով։ Եթե արդյունքը վերցնենք այնպիսին, ինչպես իրականում է, ապա ընդհանուր առմամբ այս ամենը բանսարկություն է, որի ծուղակն ընկնում է դժբախտ գայլը։ Նրան թողել են երեւակայել, որ շատ խորամանկ է եւ կարող է բոլորին ֆռռացնել։ Եւ այդ դեպքում, հեքիաթը իմաստը գուցե նրանում չէ, որ փոքրիկ աղջիկները պետք է հեռու մնան անտառներից, որտեղ գայլեր են ապրում, այլ այն, որ գուցե գայլերին է պետք հեռու մնալ անմեղ թվացող փոքրիկ աղջնակներից եւ նրանց տատիկներց։ Կարճ ասած՝ գայլին չի կարելի անտառով մենակ զբոսնել։ Եւ եւս մեկ հետաքրքիր հարց, որ առաջանում է․ ի՞նչ էր անում մայրը աղջկան մի ամբողջ օրով տատիկի տուն ուղարկելով։

Եթե ընթերցողն այս վերլուծությունը ցինիզմ համարի, ապա խորհուրդ կտանք նրան պատկերացնել Կարմիր Գլխարկին իրական կյանքում։ Գլխավոր պատասխանն այս հարցի մեջ է․ ի՞նչ է դառնալու Կարմիր Գլխարկն ապագայում այսպիսի մորով եւ նման փորձով։

Դասարանական աշխատանք

351․ Քանի՞ հավ ու քանի ոչխար կար տնտեսությունում, եթե հայտնի է, որ բոլոր հավերն ու ոչխարները միասին ունեին
ա) 19 գլուխ և 46 ոտք.
բ) 30 գլուխ և 74 ոտք:

356․ Գտեք երկու թվեր, որոցից մեկը մեծ է մյուսից 12-ով, իսկ նրանց գումարը 86 է։

357․ ա) Երեք դպրոցներում միասին կա 3230 աշակերտ։ Երկրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 420-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից, իսկ երրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 350-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից։ Քանի՞ աշակերտ կա յուրաքանչյուր դպրոցում:

բ) Երեք գրադարակներում միասին կա 276 գիրք: Քանի՞ գիրք կա յուրանչյուր գրադարակում, եթե երկրորդում 16-ով ավելի գիրք կա, քան առաջինում, իսկ երրորդում երկու անգամ ավելի գիրք կա, քան առաջինում։

գ) Եռանկյան պարագիծը 70 սմ է: Որոշեք եռանկյան կողմերը, եթե նրա առաջին կողմը երեք անգամ մեծ է երկրորդից և 7սմ-ով մեծ է երրորդ կողմից:

դ) Գործարանի երեք արտադրամասերում աշխատում է 2400 մարդ։ Առաջին արտադրամասում երկու անգամ ավելի բանվորներ կան, քան երկրորդում, իսկ երրորդում 200-ով փոքր, քան երկրորդում։ Քանի՞ բանվոր կա յուրաքանչյուր արտադրամասում։

360․ Երկու նավահանգիստների միջև եղած հեռավորությունը հոսանքի ուղղությամբ ջերմանավն անցնում է 3 ժամում, իսկ հոսանքին հակառակ ուղղությամբ գնալիս 5 ժամում։ Գետի հոսանքի արագությունը 5 կմ/ժ է: Որքա՞ն է ջերմանավի արագությունը կանգնած ջրում։

361․ ա) Հայրն ու որդին միասին բռնեցին 15 ձուկ: Քանի՞ ձուկ բռնեց որդին, եթե հայտնի է, որ հայրը որդուց 3 ձուկ ավելի բռնեց:

բ) Ջրով դույլը կշռում է 10 կգ։ Որքա՞ն է կշռում դույլը, եթե հայտնի է, որ այն 9 կգ-ով թեթև է նրա մեջ գտնվող ջրից։

Տնային աշխատանք

352․ Ընդհանուր քանակով 15 եռանկյուն ու քառանկյուն միասին ունեն 53 անկյուն։ Քանի՞ եռանկյուն և քանի՞ քառանկյուն կար:

358. ա) Երկու կիլոգրամ խնձորի և մեկ կգ սալորի համար վճարեցին 1800 դրամ։ Որքա՞ն արժեն մեկ կգ խնձորը և մեկ կգ սալորը, եթե խնձորի մեկ կգ-ն 150 դրամով թանկ է սալորի մեկ կգ-ից։

բ) Մի քաղաքից մյուսը մարդատար գնացքը գնում է 4 ժամում, իսկ մեքենան՝ 5 ժամում։ Որքա՞ն է գնացքի արագությունը, եթե մեքենայի արագությունը 10 կմ/ժ-ով փոքր է գնացքի արագությունից։

359․ 1000 դրամը պետք է մանրել 20 դրամ և 50 դրամ մետաղադրամներով այնպես, որ բոլոր մետաղադրամների թիվը լինի 26 հատ։ Քանի՞ 20 դրամանոց մետաղադրամ պետք է լինի։

362․ ա) Ուղղանկյան պարագիծը 20 սմ է: Գտեք նրա երկարությունը և լայնությունը, եթե երկարությունը 8 սմ-ով մեծ է լայնությունից։

բ) Ուղղանկյան պարագիծը 20 սմ է։ Երկարությունը հինգ անգամ մեծ է լայնությունից։ Գտեք այդ ուղղանկյան երկարությունը և լայնությունը:

Չարենց կենսագրութոյւն
Եղիշե Չարենց – հետաքրքիր փաստեր
Եղիշե Չարենցը քաղաքում

Չարենցի իսկական անունը Եղիշե Սողոմոնյան էր։ «Չարենց» ազգանունը նա վերցրել է որպես գրական անուն։

Նա ծնվել է Կարս քաղաքում 1897 թվականի մարտի 13-ին։

Չարենցը շատ վաղ տարիքից էր սիրում գրքեր և սկսեց բանաստեղծություններ գրել դեռ դպրոցական ժամանակ։

Նա մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

Չարենցը եղել է շատ ակտիվ գրական կյանքում և աշխատել է նաև գրական խմբագրություններում։

Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Ես իմ անուշ Հայաստանի»բանաստեղծությունը։

Նա շատ էր սիրում Հայաստանը և հաճախ գրում էր հայրենիքի մասին։

Չարենցը հետաքրքրվում էր նաև աշխարհի տարբեր երկրների գրականությամբ և կարդում էր շատ օտար գրքեր։

Երևանում կա Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան, որտեղ պահվում են նրա ձեռագրերը, լուսանկարները և անձնական իրերը։

Չարենցի անունով անվանված է նաև Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանը Երևանում։

Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենահայտնի հայ բանաստեղծներից մեկը։

Չարենցը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ, պոեմներ և գրքեր, որոնք այսօր էլ շատ են կարդում դպրոցներում։

Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։

Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան – այստեղ է ապրել Չարենցը։ Այժմ այն թանգարան է, որտեղ պահվում են նրա գրքերը, ձեռագրերը և անձնական իրերը։

Եղիշե Չարենցի արձան – Երևանում կա Չարենցի արձանը, որը կանգնեցվել է նրա հիշատակին։

Չարենցի փողոց – Երևանում կա փողոց, որը կոչվում է Չարենցի անունով։

Եղիշե Չարենցի անվան դպրոցներ – Հայաստանում, այդ թվում Երևանում, կան դպրոցներ, որոնք կրում են նրա անունը։

9 Everyday English
a Find expressions 1-6 in the
photostory. Who says them?
How do you say them in your
language?
1 Joel-In fact it’s good fun
2 Jess-Well, no, not really
3 Jess-Keep on running? Are you sure?
4 Joel-Yeah. I know it sounds weird, in a way but it’s the best thing to do.
5 Joel- I know it sounds weird, in a way. but it’s the best thing to do.
6 Joel-Just keep going! But…Jess, maybe we could stop in a minute?
Read the dialogues. Use the
expressions in Exercise 9a to
complete them.

1 A: James? Can you come and
help me?
2
B: In a minute. I’m
working.
A: I’ve got a terrible headache.
B: Well, take an aspirin and go
to bed. That’s the best thing to do.
3 A: This record is by The Beatles.
B:Are you sure?I think it’s
The Rolling Stones.
4 A: Would you like to watch a
DVD with me?
B: No.  not really thanks.
I’ve got to do some work.
5 A: This is a great film.
B: That’s right. In fact, it’s the best film I’ve ever seen!
6 A: Alex didn’t come to the party. B: I know, and in a way. I’m pleased. He’s a really bad boy sometimes!

10 Improvisation
Work with a partner. Take two minutes to
prepare a short role play. Try to use some of the
expressions from Exercise 9a. Do not write the
text, just agree on your ideas for a short scene.
Then act it out.
Roles: Jess and Joel
Situation: A minute later
Basic idea: Joel has fallen over. Jess is worried.
Use one of these sentences to start the
conversation:
Jess: Are you OK? Joel: I can’t believe it!
11 Team Spirit DVD Episode 5
5 A: This is a great film.
B: That’s right.
it’s the best
film I’ve ever seen!
6 A: Alex didn’t come to the
party.
B: I know, and
I’m pleased. He’s a really bad
boy sometimes!

Watch the DVD and see if you were right.
after celebrate bet hold
into down compulsory
1 This is a compulsory part of the Community
Award Scheme.
2 I’m not really sport.
3 they’re brilliant runners.
4 Don’t worry. I can look… myself.
5 Don’t wait for me. I don’t want to
you up.
6 Do you think she’ll let us ?
7 That was fantastic. Now it’s time to

Կենսագրություն

Մանկություն և կրթություն
Չարենցը սովորել է Կարսի ռեալական դպրոցում։ Դեռ երիտասարդ տարիներից հետաքրքրվել է գրականությամբ և սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ Նրա առաջին ստեղծագործությունները տպագրվել են դեռ պատանի հասակում։

Գրական գործունեություն
Չարենցը հայ գրականության մեջ նոր ոճ և մտածողություն բերեց։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրություն, սեր, մարդկային զգացումներ և ժամանակի խնդիրներ։ Նրա հայտնի ստեղծագործություններից են՝ «Ես իմ անուշ Հայաստանի», «Դանթեական առասպել», «Երկիր Նաիրի» և ուրիշներ։

Վերջին տարիներ
1930-ական թվականներին Խորհրդային Միությունում սկսվեցին քաղաքական բռնություններ։ 1937 թվականին Չարենցը ձերբակալվեց։ Նա մահացավ 1937 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ Yerevan քաղաքում՝ բանտում։

Եզրակացություն

Եղիշե Չարենցը հայ գրականության ամենահայտնի և ազդեցիկ բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչև այսօր սիրով կարդացվում են և մեծ արժեք ունեն հայ մշակույթի համար։